Jak przyprawiać "do smaku"?

W większości przepisów natykamy się na zwrot "doprawić do smaku" czy "doprawić pieprzem i solą do smaku". Co to jednak w praktyce oznacza? Jak ma postąpić w takiej sytuacji osoba, która dopiero zaczyna swoją przygodę z gotowaniem i wolałaby jednak konkretne wskazówki ile czego ma dodać?

Otóż, zaczynając od podstaw: pamiętajmy, że przepis to jedynie - nazwijmy to - propozycja. Książka z przepisami to nie święta księga, w której nie wolno zmienić ani słowa, to też nie kodeks karny, od którego nie można odejść ani na jotę, bo grozi to złamaniem prawa ;) . To propozycja osoby, która przepis spisywała. Siłą rzeczy, odzwierciedla ona gust autora.

Nasz gust nie musi być taki sam!

Bardzo możliwe, że nie będzie!

Po drugie, przepis w książce czy na blogu kierowany jest do ogromniej liczby osób. Zatem, ilości są siłą rzeczy w jakiś sposób uśrednione, stonowane. Nie sposób bowiem w taki sposób napisać proporcji, by danie smakowało każdej pojedynczej osobie.

Jednak, kiedy ta pojedyncza osoba bierze do ręki przepis i zaczyna przygotowywać potrawę, powinna liczyć się z tym, że będzie należało nadać daniu trochę indywidualnego charakteru.

Każdy ma inny smak i gust. To, co dla jednego będzie przesolone, dla drugiego będzie niedosolone. Dlatego gotując  nie należy się niewolniczo trzymać przepisu. W końcu nie gotujemy sztuka dla sztuki, by efekt naszej pracy wyrzucić, tylko dla nas i dla rodziny. Danie ma NAM smakować. Nam. Nie autorowi przepisu, nie wyłącznie koleżance, od której dostaliśmy przepis, tylko nam.

Czytając przepis bierzmy z niego ogólną koncepcję dania oraz uczmy się samej metody jego przygotowania. To są najcenniejsze informacje, które są zawarte w przepisach. Ilość przypraw dostosujmy zawsze do własnych upodobań.  Analizujmy przepis, zwiększając ilość składników, które lubimy a zmniejszając ilość tych, za których smakiem nie przepadamy. Jeśli jakiegoś składnika wyjątkowo nie lubimy, zrezygnujmy całkowicie z dodawania go, lub zrezygnujmy z przygotowania tej potrawy, jeśli stanowi on jej podstawę. Lub, jeśli to możliwe, zastąpmy go składnikiem, który lubimy.

Szczególnie łatwo jest operować składnikami w przypadku przypraw podstawowych, jak cukier, sól, pieprz czy ostra papryka/chili.

Przede wszystkim:  próbujmy potrawę! To nic, że przepis zaleca ½ łyżeczki pieprzu. Jeśli dla nas danie jest za mało wyraziste, wsypmy więcej. Potrawa ma smakować nam, a nie jedynie autorowi przepisu. Sprawdzajmy smak i doprawiajmy dodatkowo danie pod koniec gotowania, kiedy osiągnęło już swój ostateczny smak. 

Sporo osób obawia się dań zawierających w nazwie "pikantny", ponieważ kojarzą to z ziejącym ogniem chińskim smokiem i łzami w oczach ;) Nic bardziej mylnego.

Jeśli chodzi o ostrość dań, bardzo łatwo nią manipulować – generalnie żaden przepis na danie pikantne nie straci za wiele, jeśli uczynimy je trochę mniej pikantnym. I odwrotnie – jeśli danie jest za mdłe, możemy je łatwo „ożywić” odrobiną pikanterii. Pamiętajmy bowiem, że zawsze stopień pikantności dania możemy łatwo dostosować do swojego gustu, dodając mu lub odejmując ostrości. Jest to o tyle proste, że nie wpływa to nigdy na ilość innych składników. Nie trzeba więc kombinować, co i jak pozmieniać w przepisie, bo regulujemy jedynie składnik odpowiedzialny za pikanterię - sos chili, papryczkę chili, pieprz cayenne, czarny pieprz, i tak dalej.

Rady praktyczne:

- każdą przyprawę możemy dodawać stopniowo, np. jeśli przepis zaleca 2 łyżeczki, a mamy wątpliwości - najpierw dodajmy pół łyżeczki lub 1 łyżeczkę. Spróbujmy. Jeśli efekt nam odpowiada, pozostańmy przy nim. Jeśli czujemy, że powinno być więcej - dodajmy więcej. Zawsze łatwiej dodać, niż odjąć!

- w przypadku sosów, zup, gulaszy, itd. - jeśli obawiamy się, jaki wpływ będzie miał dany składnik na danie, odlejmy lub odłóżmy trochę z garnka do małej miseczki. To będzie nasze pole do testu. Jeśli test nie wypadnie pomyślnie, nie dodamy tej przyprawy do całego garnka potrawy;

- w przypadku sosów, zup, gulaszy, itd. zdecydowanie łatwiej jest na początku gotowania zacząć od mniejszej ilości wody/bulionu, i przygotować danie gęściejsze, niż ma być ostatecznie. Dużo łatwiej jest bowiem rozrzedzić danie zbyt gęste, niż kombinować, jak zagęścić danie zbyt rzadkie, bez wystarczającej ilości składników i bez smaku;

- próbujmy danie podczas gotowania;

- sprawdzajmy smak i doprawiajmy dodatkowo danie pod koniec gotowania, kiedy osiągnęło już swój ostateczny smak;

- pamiętajmy, że gotowanie powinno być przyjemnością, a nie stresem i karą. Bawmy się smakami, uczmy się nowych smaków i eksperymentujmy! :)